Werken met zzp’ers: overeenkomst en praktijk moeten aansluiten

Regelmatig krijgen wij de vraag of we een overeenkomst met een zzp’er willen beoordelen. Dat doen we uiteraard graag, want een goede overeenkomst helpt om het risico op schijnzelfstandigheid te beperken.

Maar let op: een goed contract is niet voldoende. De manier waarop u in de praktijk samenwerkt is minstens zo belangrijk. In dit artikel leggen we uit waar u op moet letten.

Eerst toetsen, dan pas vastleggen

Een overeenkomst is het sluitstuk van een zorgvuldige afweging. Begin dus bij de basis:

1. Is werken met een zzp’er wel passend?

Niet alle werkzaamheden zijn geschikt voor zzp’ers. Denk aan functies die structureel deel uitmaken van het primaire proces of waarbij sprake is van hiërarchische aansturing.

2. Toets op zelfstandigheid: de 9 Deliveroo-criteria

Gebruik de negen criteria uit het Deliveroo-arrest. Deze criteria vindt u uitgewerkt in deze Toelichting van de Belastingdienst. Scoort de samenwerking op het merendeel van de criteria op zelfstandigheid? Dan is de kans op schijnzelfstandigheid kleiner.

3. Leg afspraken goed vast in een overeenkomst

Pas als de samenwerking voldoende kenmerken van zelfstandigheid heeft komt u toe aan het opstellen van een overeenkomst. Leg daarin alle elementen vast die wijzen op zelfstandigheid.

De praktijk moet kloppen met het papier

Ook met een goed contract en een positieve toets ben je er nog niet. De feitelijke samenwerking in de praktijk moet overeenkomen met wat u op papier hebt gezet. En daar gaat het in de praktijk vaak mis. Dit blijkt uit een recente uitspraak van rechtbank Noord-Nederland.

Voorbeeld uit de praktijk: zzp’ers tóch werknemers

Een biologische internetwinkel werkte met zzp-bezorgers. Met deze zzp’ers werden modelovereenkomsten gesloten waarin stond dat zij:

• zelfstandig werkten, zonder toezicht;
• vrij waren in hoe ze hun werk uitvoerden;
• zich vrij mochten laten vervangen.

De Belastingdienst stelde tijdens een boekenonderzoek vast dat er geen sprake was van zelfstandigheid, want de zzp’ers:

• deden hetzelfde werk als het personeel;
• werkten op vaste tijden;
• kregen nauwkeurige instructies;
• hadden weinig ruimte voor eigen invulling;
• konden zich nauwelijks vrij laten vervangen.

De Belastingdienst gaf daarom een aanwijzing met de mogelijkheid tot herstel. De internetwinkel wijzigde vervolgens de modelovereenkomsten. Er werd expliciet opgenomen dat:

• partijen géén arbeidsovereenkomst beogen;
• de opdrachtnemer zelf de werkwijze bepaalt;
• vrije vervanging is toegestaan.

Maar uit het oordeel van de rechter blijkt dat het aanpassen van de modelovereenkomst niet betekende dat de samenwerking in de praktijk ook anders is geworden, want:

• de zzp’ers hadden nog steeds geen ruimte om het werk naar eigen inzicht in te richten;
• ze ontvangen nauwgezette aanwijzingen;
• de vervanging werd nog steeds geregeld door de opdrachtgever of via een vaste groep van bekenden van de opdrachtgever.

Uiteindelijk concludeerde de rechter dat er op grond van de Deliveroo-criteria sprake was van een dienstbetrekking.

Ons advies in het kort

• Toets vooraf of samenwerken met een zzp’er passend is;
• Gebruik de 9 Deliveroo-criteria als leidraad;
• Leg afspraken zorgvuldig vast in de overeenkomst;
• Zorg dat de praktijk écht overeenkomt met het contract.

Heb je vragen over het samenwerken met zzp’ers of wil je een overeenkomst laten beoordelen? Neem gerust contact op met onze zzp-helpdesk. Wij denken graag met je mee.