Bestedingscriterium bij ANBI-instellingen

Het bestedingscriterium bij ANBI-instellingen, om het algemeen nut te waarborgen

Op 21 juni 2022 is een adviesrapport uitgekomen onder de titel ‘Toezicht op algemeen nut.’ Eén van de conclusies uit dat rapport is dat er geen effectief toezicht is op de naleving van de voorwaarden die gelden voor een ANBI-instelling. De opstellers van het rapport doen een aantal aanbevelingen om dit gat in toezicht te dichten. Een aangescherpt bestedingscriterium is één van die aanbevelingen. De Staatssecretaris heeft in reactie op dit rapport aangegeven nader onderzoek te doen.

De context van de ANBI-status

Voor het krijgen en behouden van de ANBI-status geldt een heel aantal eisen. Drie daarvan zijn voor nu relevant:

• de feitelijke werkzaamheden,
• de anti-oppoteis en
• het 90%-criterium.

Deze voorwaarden gaan over de activiteiten en de financiële middelen van een ANBI-instelling en op de besteding daarvan.

Allereerst moet het beogen van het algemeen nut blijken uit de statuten en uit de feitelijke werkzaamheden. De anti-oppoteis houdt in dat een ANBI niet meer vermogen mag aanhouden dan redelijkerwijs nodig is voor de continuïteit. De ANBI mag dus niet zomaar een soort spaarpot worden. Verder geldt het bestedingscriterium dat de uitgaven van een ANBI (nagenoeg) uitsluitend moeten worden gedaan ten behoeve van het algemeen nut. Concreet betekent dit tenminste 90 %.

Het aangescherpte bestedingscriterium

Een concrete uitwerking hiervan is nog onbekend. Maar uit een brief van de staatssecretaris aan de Tweede Kamer valt op te maken dat er een “grens van minimale hoeveelheid aan algemeen nut beogende activiteiten” wordt overwogen. Mogelijk komt er dus een drempel. Zolang een instelling te weinig activiteiten verricht of te weinig vermogen daaraan besteed, komt de ANBI-status niet in beeld.

Dit aangescherpte bestedingscriterium zou dan een samenvatting zijn van de drie hiervoor genoemde voorwaarden. De eis “dat het beogen van algemeen nut moet blijken” veronderstelt al een minimum aan activiteiten. Verder stelt de anti-oppoteis al grenzen aan het niet-uitgeven van vermogen. Tot slot bepaalt de 90%-eis al op welke wijze het geld moet worden besteed om een ANBI-status te krijgen of te behouden.

De Staatssecretaris laat onderzoek doen naar de wenselijkheid van een aangescherpt bestedingscriterium. Het is volgens hem waardevol om te onderzoeken of een dergelijk criterium daadwerkelijk bijdraagt aan het algemeen nut en of dit opweegt tegen de verhoogde complexiteit. Het voorstel wordt daarom meegenomen in de evaluatie van de ANBI-regelgeving. Die staat dit jaar gepland.

Samenvatting

De ANBI-status kent een aantal voorwaarden. Uit een rapport is gebleken dat de naleving daarvan slecht is te controleren door de Belastingdienst. Om daar een oplossing voor te vinden, wordt nagedacht over aanvullende voorwaarden of de aanscherping van bestaande voorwaarden. Eén daarvan is het aangescherpte bestedingscriterium. De wenselijkheid en de concrete invulling worden onderzocht. Wanneer er relevante ontwikkelingen zijn, houden wij u op de hoogte!