Nieuwe Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen

Op 10 november 2020 is de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen door de Eerste Kamer aangenomen. De wet treedt op 1 juli 2021 in werking.  Deze wet is bijna onopgemerkt tot stand gekomen. Toch kan deze forse gevolgen hebben voor stichtingen en verenigingen. Wij informeren u graag over de gevolgen van deze wet voor uw governancestructuur en statuten.

Wat houdt de nieuwe wet in?

De wet bevat aanpassingen in andere wetgeving, met name in het Burgerlijk Wetboek Boek 2 Rechtspersonen. Het doel van de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen is om de kwaliteit van het bestuur en het toezicht van verenigingen en stichtingen te verbeteren.

De wet gaat in op de volgende onderwerpen:

• Een wettelijke grondslag voor de Raad van Commissarissen of Raad van Toezicht bij alle rechtspersonen;
• Een uniforme norm voor de taakvervulling door bestuurders en commissarissen;
• Een grondslag voor het monistische bestuursmodel (one-tier board) bij alle rechtspersonen;
• Beperking van meervoudig stemrecht;
• De besluitvorming van de bestuurders en de commissarissen met een tegenstrijdig belang;
• Het ontslag van het bestuur en de toezichthouders bij de stichting.

Evaluatie van uw governancestructuur 

De invoering van deze wet is voor stichtingen en verenigingen een aanleiding om hun governancestructuur te evalueren. Zeker waar sprake is van een maatschappelijke functie en beheer van maatschappelijke geldstromen (zoals subsidies van overheidsorganen, middelen uit fondswerving) kan het aan te bevelen zijn om een toezichthoudend orgaan in te richten. Dat kan door middel van een afzonderlijk orgaan, zoals een RvT of RvC.  Maar ook door te kiezen voor een monistisch bestuursmodel met uitvoerende en niet-uitvoerende – dus toezichthoudende –  bestuursleden. Dit klinkt aantrekkelijk omdat het op het eerste gezicht eenvoudig lijkt. Immers, het blijft nog steeds één bestuur, hoewel er sprake is van verschillende verantwoordelijkheden voor de bestuursleden. In de praktijk is een monistisch bestuursmodel niet altijd eenvoudig. Bijvoorbeeld de besluitvorming van uitvoerende en toezichthoudende bestuursleden kan verwarrend zijn wanneer sprake is van gezamenlijke bestuursvergaderingen. Een aandachtspunt is ook dat alle bestuursleden ingeschreven moeten worden bij de Kamer van Koophandel, respectievelijk als bestuurder en toezichthouder.

Statutenwijziging mogelijk noodzakelijk

Als gevolg van de Wet Bestuur en Toezicht Rechtspersonen dienen uw statuten mogelijk aangepast te worden. Enkele voorbeelden:

• Een statutaire regeling op grond waarvan een bestuurder of commissaris meer stemmen mag uitbrengen dan alle overige bestuurders of commissarissen tezamen, mag nog maximaal vijf jaar in stand blijven. Worden de statuten eerder gewijzigd? Dan moet de regeling van het meervoudig stemrecht worden aangepast aan de nieuwe wetgeving. Een bestuurder of commissaris mag op grond van het nieuwe recht namelijk nog maximaal evenveel stemmen uitbrengen als alle andere bestuurders of commissarissen tezamen.
• Bij een eerstvolgende statutenwijziging moet er een regeling voor belet en ontstentenis van alle bestuurders en commissarissen in de statuten opgenomen worden, wanneer deze nog ontbreekt.
• In de statuten opgenomen tegenstrijdigbelangregelingen, op grond waarvan een bestuurder niet bevoegd is de vereniging of stichting te vertegenwoordigen, worden ongeldig. De nieuwe tegenstrijdigbelangregeling gaat direct gelden. Deze houdt in dat een bestuurder niet mag deelnemen aan de bespreking van en besluitvorming over een voorstel waarbij hij een tegenstrijdig belang heeft.

Mogelijk gevolg bij ontslag van bestuurder of toezichthouder

Een aandachtspunt is het nieuwe artikel 2:298 BW. Volgens dit gewijzigde artikel mag een bestuurder of toezichthouder geen dergelijke functie aanvaarden bij een andere stichting, wanneer deze bestuurder of toezichthouder ontslagen is door de rechtbank op grond van het verwaarlozen van taken of andere gewichtige redenen. Dit geldt voor een periode van 5 jaar.

Ons advies

Wij zijn gespecialiseerd in dienstverlening voor non-profitinstellingen zoals stichtingen en verenigingen. Daarbij kijken wij breder dan de financiële situatie. Wij zijn ook uw sparringpartner voor het bestuur en de toezichthouders. Voor advisering over uw governancestructuur en de inrichting van uw statuten helpen wij u graag. Neem gerust contact met ons op.

Drs. L. (Leon) van der Vliet RA            W. (Wim) Boerman RB REP

lvdvliet@vanreeacc.nl                             wboerman@vanreefc.nl
Accountant-medewerker                        Juridisch adviseur