29 april 2026

Waarom fusies en overnames?

Eerder schreven wij over de impact van de stelselherziening op de sector. Wij deelden ook onze visie op het Wetsvoorstel en benoemden de administratieve lasten en onduidelijkheden. Nu zoomen wij in op fusies en overnames in het licht van de stelselherziening.

In de afgelopen jaren zien wij in toenemende mate fusies en overnames in de kinderopvangsector. Dit speelt bij maatschappelijke instellingen en commerciële organisaties. De voordelen hiervan zijn helder; denk aan schaalvoordelen met betrekking tot professionalisering, personeelstekorten en veranderende wet- en regelgeving. Vergrijzing bij kleine, zelfstandige houders draagt bij aan het aanbod.

Wat als u niet (ver)koopt of fuseert?

Waarom moet u nu al strategisch nadenken over 2029, ook als u niet wilt kopen, verkopen of fuseren? Wij merken dat de onduidelijkheden in het wetsvoorstel leiden tot voorzichtigheid. Zowel bij overnemende partijen als bij aanbieders.  Dit gaat met name over de onzekere omvang van de terugverdiencapaciteit na 2029.

  • Het nieuwe stelsel leidt naar verwachting tot een stijgende vraag. In hoeverre stijgt de vraag en breiden ouders contracten uit?
  • Worden kinderopvangorganisaties gekort op het moment dat kinderen afwezig zijn en er daardoor minder opvang wordt afgenomen van de contractomvang is?
  • Wat wordt de definitie van Dienst van Algemeen Economisch Belang (DAEB) en wat betekent dit (bijvoorbeeld) voor de kwalificatie en financiering van VVE-activiteiten?
  • Voor de DAEB-activiteiten: hoe komt de formule voor overcompensatie tot stand? Is daarom ruimte voor het compenseren van meevallers en tegenvallers?

Met name deze laatste vraag vormt in de praktijk een struikelblok. Immers: de bandbreedte van rendement is groot. In 2024 had 13,3% van de organisaties een rentabiliteit <0% en 6,7% van de organisaties een rentabiliteit van > 10%. (Bron: Sectorrapport Kinderopvang Jaarcijfers 2024). Bij ondernemen hoort ook het nemen van risico’s. Wat doet het aftoppen van rendement, overwinst, met de bereidheid om te investeren?

Wat zijn kansen en risico’s voor kopers?

Los van de stelselherziening: een kinderopvangorganisatie is geen ‘gewone’ onderneming om over te nemen. Nog afgezien van het soms samenkomen van het maatschappelijke karakter en commerciële belangen, is een kinderopvangorganisatie vaak lokaal verankerd en zijn reputatie en vertrouwen kernbegrippen.

Onder andere de volgende items zijn van belang bij een fusie of overname vanuit het perspectief van de kopende partij:

  • Financiële due diligence: hoe zijn de resultaten? Staan marges onder druk, worden subsidies uitgenut en zijn er verlieslatende locaties? Hoe is de ontwikkeling van kindaantallen in de regio? Zijn de personeels- en kindbezetting optimaal?
  • Fiscale aandachtspunten: denk aan de vrijstelling van VVE-activiteiten of de fiscale kwalificatie van voorzieningen.
  • Juridische due diligence: zijn er personele verplichtingen (zoals WGA-eigenrisicodragerschap), of lopen huurovereenkomsten binnenkort af? Wordt de CAO Kinderopvang nageleefd?
  • Hoe is de kwaliteit? Zijn er in het recente verleden bevindingen geweest, bijvoorbeeld in GGD-rapportages?
  • Hoe is de afhankelijkheid van zzp’ers of ingehuurde krachten? Is behoud van personeel na fusie of overname te verwachten?

Op het moment van de overname zijn niet alle risico’s beslecht. Aandachtspunten voor na de overname: Kan de overgenomen organisatie gemakkelijk worden geïntegreerd in de bestaande organisatie? Dit gaat over organisatorische aspecten, maar bijvoorbeeld ook over cultuur.

In het bijzonder vragen wij aandacht voor de juridische vorm van een overnametransactie in relatie tot de aftopping van overwinst. We maken onderscheid naar een activa-passiva-transactie en een aandelentransactie. Een activa-passiva-transactie creëert vaak goodwill die zowel commercieel als fiscaal afgeschreven wordt. Een aandelentransactie creëert goodwill die alleen commercieel afgeschreven wordt. Op dit moment is nog niet bekend welke methode gehanteerd wordt voor het bepalen van de overwinst.

Wij zien in de markt nog een bij-effect van de stelselherziening. De bijna-gratis kinderopvang (96%) leidt bij een tarief boven max-KOT bij de minstverdienende ouders tot een verhoging van de eigen bijdrage.  Diverse kinderopvangorganisaties overwegen diversificatie in de tariefstelling. Bijvoorbeeld, door op basis van inkomen van ouders de uurprijs te maximeren op het fiscale tariefplafond. De ouderpopulatie kan sterke invloed hebben op de financiële effecten van deze keuzes. Onvoldoende onderbouwde keuzes kunnen leiden tot een financieel risico van onbekende omvang.

Wat zijn de kansen en risico’s voor verkopers?

Zoals uit ons artikel blijkt, lijkt het onvermijdelijk dat het nieuwe stelsel gepaard gaat met administratieve lastenverzwaring voor kinderopvangorganisaties. Met name de kleine ondernemers zullen zichzelf de vraag moeten stellen hoe zij zich voorbereiden op de administratieve lastenverzwaring. Daarbij is het niet onwaarschijnlijk dat er kleine ondernemers zullen zijn die de stelselherziening zullen zien als een geschikt moment om de samenwerking te zoeken met grotere kinderopvangorganisaties.

Voor de verkoper is het van belang om de zaken zoveel mogelijk ‘op orde’ te hebben. Denk hierbij aan:

  • Heldere, bijgewerkte financiële administratie. Transparant inzicht in debiteurenposities, waardering van eigendommen (zoals onroerend goed) de fiscale positie en andere verplichtingen.
  • Contracten en vergunningen in beeld brengen.
  • De organisatorische afhankelijkheid van sleutelfiguren beperken, zoals de houder of de directie.
  • Tijdig medewerkers en zeggenschap betrekken (personeelsvertegenwoordiging of OR en de oudercommissie).
  • Transparant zijn in de besluitvorming. Houd rekening met de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van alle belanghebbenden, waaronder bestuur, raad van toezicht / commissarissen, ouders en medewerkers.

Ons advies

Strategische vraagstukken zijn dus minstens zo belangrijk als operationele vraagstukken. Vragen die bij bestuur en toezichthouder op tafel moeten liggen, zijn bijvoorbeeld: Waar bent u als organisatie op dit moment mee bezig en waarmee zou u bezig moeten zijn? In welk verband wilt u samenwerken?

In het licht van de aanstaande stelselherziening is nu het moment voor kinderopvangorganisaties om positie te kiezen. Schakel tijdig op voor onafhankelijk advies. Denk als koper én als verkoper aan het inschakelen van een accountant, jurist en  fiscalist voor een onafhankelijke blik. Als adviseurs van Van Ree, met kennis van uw sector, ondersteunen u graag! Neem gerust contact met ons op.

 

Meer nieuwsitems