De nieuwe Governancecode Sociaal Werk 2025 is vastgesteld. De code wordt breed gedragen in de sector Zorg en Welzijn, en borduurt voort op de Governancecodes Sociaal Werk 2016 en Zorg 2022.

Governancemodellen

In de sector komen verschillende governancemodellen voor zoals het raad-van-toezicht-model, of een model met een toezichthoudend bestuur en een uitvoerend bestuur, of een model met een bestuur en een directie. De code is toepasbaar bij al deze modellen. Dat geldt ook voor de verschillende rechtsvormen die gehanteerd kunnen worden (stichtingen, verenigingen). De toepassing van de code begint bij de vraag welk orgaan bestuurt de organisatie en welk orgaan verricht het interne toezicht op het bestuur. Als dit niet gescheiden is, is dit al een eerste aanbeveling.

Nieuw in de Governance Code Sociaal Werk 2025

In de nieuwe code is sprake van 7 principes van goed bestuur en toezicht. Daarmee staat de code duidelijk in lijn met de voorgaande codes. Toch zitten er ook nieuwe elementen in. Wij lichten er een aantal voor u uit.

Kwaliteit van dienstverlening

De code begint met de kwaliteit van de dienstverlening van de organisatie (principe 1); dus bij de inhoud. Dat klinkt vertrouwd.

Waarden en normen

Principe 2 gaat over de waarden en normen die passen bij maatschappelijke taak van de instelling. Uiteraard zijn daarbij belangenverstrengeling, tegenstrijdige belangen en een open aanspreekcultuur aandachtspunten. Maar ook het thema diversiteit en inclusie. Hoe houd je daarop toezicht?

Stakeholders

Principe 3 gaat over responsiviteit, inspraak en samenspraak. Het intern toezichthoudend orgaan dient toezicht te houden op de samenwerkingen die worden aangegaan en netwerken waarin deelgenomen wordt. Maar ook op de balans met medezeggenschapsorganen en de wijze waarop over verantwoording wordt afgelegd over de relatie met de diverse stakeholders. Heeft het toezichthoudend orgaan daarmee ook zelf contacten? Interessant is in dit kader ook dat de waardering voor de inzet van vrijwilligers en mantelzorgers een specifiek aandachtspunt is bij dit principe.

Verantwoording in het jaarverslag

De toepassing van de nieuwe code is niet vrijblijvend. Principe 4 zegt namelijk dat het bestuur en het intern toezichthoudend orgaan in het jaarverslag verantwoording dienen af te leggen over hoe de organisatie de principes en aanbevelingen van de code (heeft) toepast. Dat stelt dus eisen aan het jaarverslag van beide organen.

Bestuur en toezicht

Vervolgens zijn er 2 aparte principes over goed bestuur (5) en goed toezicht (6). Bij principe 5 (goed bestuur) is een specifiek aandachtspunt de visie en strategie inzake digitale technieken (zoals AI), het borgen van risico’s op het gebied van digitale veiligheid (inclusief privacywetgeving) en digitale continuïteit.

Een opvallend punt bij principe 6 (Goed Toezicht) is ook de benoeming van de accountant en de aanbeveling om bij voorkeur na 7 jaar van accountant te wisselen; dit betreft dan de wisseling van persoon, niet noodzakelijkerwijs van kantoor. Dit sluit aan op de regelgeving voor accountants zelf, maar lijkt noviteit in governancecodes. Voor het intern toezichthoudend orgaan benoemt de code nadrukkelijk dat een toezichtsvisie en toetsingskader geformuleerd moeten worden. De code wordt hiermee best concreet en komt wat dwingend over.

Wet Normering Topinkomens

Verder is een specifiek aandachtspunt bij principe 5 en 6 ook de honorering van het bestuur en het intern toezicht. Daarbij wordt de Wet Normering Topinkomens nadrukkelijk als basis voor het beloningsbeleid genoemd.

Ontwikkeling van bestuur en toezichtg

Tot slot gaat principe 7 over de continue ontwikkeling van bestuur en toezicht op het gebied van uw professionaliteit en deskundigheid. De jaarlijkse zelfevaluatie van het intern toezichthoudend orgaan wordt genoemd, maar ook de verplichting dat die eens per 3 jaar onder onafhankelijke externe begeleiding dient plaats te vinden.

Advies over de Governancecode Sociaal Werk

De Governancecode Sociaal Werk 2025 staat duidelijk in lijn met recente governancecodes van andere sectoren, maar gaat op onderdelen verder. Wij adviseren u als bestuur en intern toezichthoudend orgaan om uzelf hieraan te toetsen. Daarbij zijn wij u graag van dienst.