Ruimere koepelvrijstelling voor onderwijs, zorg en kinderopvang

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft op 22 januari 2026 een belangrijke uitspraak gedaan over de koepelvrijstelling in de btw. Hef Hof oordeelt dat belastingdiensten deze koepelvrijstelling niet te beperkt mogen toepassen bij samenwerkingsverbanden.

Voor onderwijsinstellingen, zorginstellingen en kinderopvangorganisaties betekent dit dat samenwerking via een koepel voor diensten zoals schoonmaak, facilitair beheer en ICT onder voorwaarden btw-vrij kan plaatsvinden. Het argument dat deze diensten “te algemeen” zijn houdt geen stand meer.

Wat is de koepelvrijstelling?

De koepelvrijstelling maakt het mogelijk dat btw-vrijgestelde instellingen – zoals scholen, zorginstellingen en kinderopvangorganisaties – samen kosten kunnen delen zonder dat daar btw over verschuldigd is. Zonder deze vrijstelling zou samenwerking duurder zijn, omdat btw bij deze instellingen meestal niet aftrekbaar is.

Wanneer geldt de koepelvrijstelling?

Voor de koepelvrijstelling gelden de volgende voorwaarden:

1. Samenwerkingsverband (koepel): twee of meer leden hebben een samenwerkingsverband opgericht
2. Btw-vrijgestelde prestaties: leden verrichten btw-vrijgestelde prestaties: zoals zorg, onderwijs of kinderopvang
3. Diensten zijn direct nodig voor de vrijgestelde activiteit: niet voor belaste nevenactiviteiten
4. Alleen de werkelijke kosten worden doorbelast
5. Geen gevaar voor concurrentieverstoring: de koepel mag niet concurreren met commerciële aanbieders.

Typische koepeldiensten zijn administratie, personeelsbeheer en facilitaire diensten (zoals schoonmaak).

Wat zegt het nieuwe arrest van het Europese Hof van Justitie?

In het arrest Agrupació de Neteja Sanitària beoordeelde het Hof of Spanje de koepelvrijstelling te streng toepaste door:

• Te eisen dat diensten rechtstreeks en uitsluitend verband houden met de vrijgestelde activiteit.
• Schoonmaakdiensten uit te sluiten omdat ze een algemeen karakter hebben.
• Automatisch aan te nemen dat zulke diensten altijd concurrentieverstorend zijn.

Het Hof maakt korte metten met deze benadering:

• De koepelvrijstelling is bedoeld om kostenbesparende samenwerking mogelijk te maken.
• Het begrip direct nodig mag niet zo beperkt worden uitgelegd dat samenwerking praktisch onmogelijk wordt.
• Algemene ondersteunende diensten, zoals schoonmaak, kunnen onder de vrijstelling vallen. Dergelijke diensten kunnen nodig zijn vanwege bijvoorbeeld hygiëne- en veiligheidsnormen.
• Uitbesteding aan derden staat de vrijstelling niet in de weg.
• Concurrentieverstoring moet concreet worden aangetoond. Het mag niet worden aangenomen op basis van een vermoeden.

Samengevat

Het arrest bevestigt dat de koepelvrijstelling ruim genoeg moet worden uitgelegd om btw-vrijgestelde instellingen daadwerkelijk te laten samenwerken. Algemene ondersteunende diensten, zoals schoonmaak, kunnen direct nodig zijn en mogen niet automatisch van de vrijstelling worden uitgesloten.

Voor onderwijsinstellingen, zorginstellingen en kinderopvangorganisaties betekent dit meer zekerheid en ruimte om gezamenlijke diensten btw-vrij te organiseren. Wel blijft van belang dat geen sprake is van daadwerkelijke concurrentieverstoring.

Wilt u weten wat dit arrest voor uw organisatie betekent? Wij helpen u graag bij het beoordelen of uw samenwerkingsverband voldoet aan de voorwaarden. Neem gerust contact met ons op.